دلایل افسردگی در کودکان و راه‌های تشخیص و پیشگیری از آن‌ها

دلایل افسردگی در کودکان و راه های تشخیص و پیشگیری از آن‌ها

فهرست مطالب

آیا مدتی است که متوجه بروز تغییراتی در رفتارهای کودک خود شده‌اید؟ گاهی ممکن است این تغییرات نمود بیرونی افسردگی باشند. افسردگی در کودکان می‌تواند دلایل بسیاری داشته باشد. نگرانی‌ها و اضطراب‌های پدر و مادر، اخبار ناخوشایند و استرس‌زا، طلاق والدین یا مرگ عزیزان و بسیاری عوامل دیگر می‌توانند زمینه‌ساز بروز افسردگی در کودکان باشند، اما باید بدانید که افسردگی در کودکان با افسردگی بزرگسالان تفاوت‌هایی دارد.

کودکان نمی‌توانند به راحتی احساسات خود را بیان کنند و به همین دلیل ممکن است واکنش‌هایی نشان دهند که نشانه‌ای از مشکلات روحی و روانی آنان باشد. شناسایی سریع‌تر و دقیق‌تر ریشه‌ها و علائم افسردگی در کودکان می‌تواند از پیشرفت افسردگی و ادامه‌دار شدن آن پیشگیری کند.

افسردگی در کودکان ممکن است مقدمه‌ای برای افسردگی و سایر اختلالات روانی آن‌ها در بزرگسالی باشد. بنابراین لازم است تا بیشتر به نشانه‌های تغییر رفتار در کودکان دقت کنیم. هرچه شناسایی افسردگی زودتر اتفاق بیفتد، درمان آن نیز آسان‌تر است. در این مقاله ابتدا به دلایل بروز افسردگی و سپس به نشانه‌ها و درمان آن خواهیم پرداخت.

۱- تاثیر رفتارهای خانواده در بروز افسردگی در کودک

 در خانواده نقش‌های گوناگونی شامل والدین، کودکان و همسر وجود دارد که رفتارهای هر یک از آن‌ها می‌تواند بر روی دیگران تاثیرگذار باشد. روحیه و رفتار هریک از اعضای خانواده گاهی بیش از دیگران می‌تواند بر روی کودکان اثرگذار باشد و همین موضوع زمینه بروز انواع اختلال‌های روانی از جمله افسردگی را فراهم می‌آورد.درواقع اگر سوال شما هم این است که چگونه کودکی شاد داشته باشیم؟ باید بگوییم این موضوع تا حدود زیادی به نحوه رفتار شما و اطرافیان با فرزندتان بستگی دارد.

براساس پژوهش‌های روانشناختی، توجه و تشویق والدین و القای حس ارزشمندی، از مهم‌ترین عوامل ایجاد عزت‌نفس در کودکان است. در مقابل، دریافت حس بی‌ازرشی از سوی والدین می‌تواند موجب بروز خودکم‌بینی و کمبود اعتمادبه‌نفس شود و این موضوع زمینه را برای بروز افسردگی فراهم می‌کند.

کودک افسرده در اثر تحقیر والدین

۲- ژنتیک، عامل مهم افسردگی در کودکان

پژوهش‌هایی که بر روی حیوانات، دوقلوها و خانواده‌ها انجام شده، نشان می‌دهد که عوامل ارثی و ژنتیکی نیز در بروز اختلال‌های رفتاری نقش دارند. بر اساس شواهد، کودکانی که پدر یا مادر افسرده دارند، بیش از دیگران در معرض ابتلا به اختلالات روانی و هیجانی قرار دارند.

 

۳- ارتباط فشارهای روانی با افسردگی در کودکان

بروز حوادث ناخوشایند و رنج‌آور در محیط اطراف نیز می‌تواند عامل ایجاد فشار روانی در کودک باشد. این عوامل می‌تواند شامل مشکلات مالی و شغلی والدین، بیماری یا ضعف جسمانی اعضای خانواده، جدایی یا طلاق والدین و مرگ اطرافیان باشد.

 

۴- مشکلات جسمانی کودکان و بروز افسردگی

گاهی برخی از مشکلات جسمی می‌توانند موجب بروز افسردگی در کودکان شوند. معلولیت‌ها، اختلالات هورمونی و برخی تفاوت‌های فیزیکی و ظاهری از جمله عواملی هستند که در بروز افسردگی کودکان نقش دارند.

 

شناسایی مهم‌ترین علائم افسردگی در کودکان

افسردگی کودکان می‌تواند با چند نشانه همراه شود، اما وجود برخی از نشانه‌ها الزاما دلیل بر ابتلا به افسردگی نیست. بنابراین بهتر است بررسی دقیق و تشخیص این موضوع را به عهده یک متخصص بگذارید. به‌طورکلی علائم افسردگی عبارتند از:

  • بی‌خوابی یا خواب زیاد
  • کاهش اشتها و کاهش وزن
  • خستگی و بی‌حالی
  • بی‌قراری یا کاهش تحرک
  • عدم تمرکز
  • احساس گناه و بی‌ارزشی
  • افکار مرتبط با مرگ یا خودکشی
  • تحریک‌پذیری شدید و عصبانیت
  • حس ناامیدی پایدار
  • گوشه‌گیری
  • نگرانی زیاد نسبت به عدم پذیرش
  • افزایش یا کاهش زیاد اشتها
  • فریاد زدن یا گریه کردن با صدای بلند
  • مشکلات جسمی که به درمان پاسخ نمی‌دهند

گاهی برخی از والدین، بیماری را جدی نمی‌گیرند و تصورشان این است که رفتار کودک ناشی از لجبازی، خستگی و عواملی از این دست است که خودش برطرف می‌شود. گاهی والدین با مشاهده این رفتارها، فرزندانشان را تنبیه می‌کنند یا بین آن‌ها فرق می‌گذارند و یا کودک را از فعالیت‌های مورد علاقه‌اش محروم می‌کنند، اما این رفتارها تنها موجب وخیم‌تر شدن اوضاع و تشدید افسردگی در کودکان می‌شود.

بهترین روش برای شناسایی و درمان افسردگی در کودکان، دریافت مشاوره از روانشناسان کودک یا خانواده است. کمک گرفتن از یک متخصص، هم موجب رفع افسردگی و هم پیشگیری از بروز مشکلات روانی در آینده کودک می‌شود.

خوب است پیش از مراجعه به مطب پزشک، برای کودک خود، علت این مراجعه را توضیح دهید. اغلب کودکان خود را به دلیل رفتار بد سرزنش می‌کنند، اما والدین می‌توانند کودک را متقاعد کنند که او مقصر نیست و مراجعه به روانپزشک می‌تواند به رفع این مشکل کمک کند. پشتیبانی والدین از کودک یکی از مهم‌ترین گام‌ها در جهت درمان افسردگی است.

در مسیر درمان ممکن است نیاز به رفتار درمانی، تجویز دارو و یا موارد دیگر باشد که بستگی به تشخیص پزشک و شدت بیماری دارد. در نظر داشته باشید که احتمالا درمان افسردگی چندین ماه طول بکشد، بنابراین لازم است صبور باشید و برای یک دوره درمان طولانی آمادگی پیدا کنید.

 

 مادر در حال پشتیبانی از کودک افسرده

 

پیشنهاد می‌شود در طول دوره درمان به عنوان والدین به این موارد بیشتر توجه کنید:

  • تغذیه مناسب کودک: مطمئن شوید که در رژیم غذایی کودک انواع غذاهای سالم برای کودکان وجود دارد. خوراکی‌های پرادویه، کافئین‌دار و ناسالم می‌توانند بر روی روند بهبودی موثر باشند و موجب تشدید تحریک‌پذیری یا بروز مشکلات خواب و تمرکز در کودک شوند.
  • خواب کافی: فعالیت و تحرک کافی در طول روز و خواب کافی شبانه، از جمله عوامل مهم در جهت درمان و بهبود خلق‌وخوی کودک هستند.
  • وقت‌گذرانی با کودک: در طول دوره درمان بیشتر کنار کودک خود باشید و از وقت‌گذرانی با هم لذت ببرید. زمان خود را به کودک اختصاص داده و به او حس ارزشمند بودن بدهید. پیاده‌روی، بازی، آشپزی، درست کردن کاردستی و یا تماشای یک فیلم خنده‌دار می‌توانند گزینه‌های خوبی برای آسان‌تر عبور کردن از این دوره باشند.

 

نقش موثر والدین در درمان افسردگی کودک

اگر کودکی افسرده دارید فراموش نکنید که افسردگی موجب کج‌خلقی یا واکنش‌های تند از سوی کودک می‌شود و این کاملا طبیعی است. به خاطر داشته باشید که در این مواقع، کودک قصد بی‌احترامی یا آزار رساندن به دیگران را ندارد. از بحث کردن یا توبیخ کردن او پرهیز کنید و صبورتر باشید. ایجاد رابطه‌ دوستانه و پایدار با والدین، از مهم‌ترین عوامل درمان افسردگی است.  وقت گذراندن و بازی کردن شما با کودکتان می‌تواند نقش موثری در کاهش افسردگی گودکتان داشته باشد. برای دانستن مزایای بازی کردن والدین با کودکان به شما توصیه می‌کنیم مقاله «اهمیت بازی والدین با کودکان» را مطالعه کنید.

افسردگی در اغلب کودکان، ریشه در مسائل بیرونی دارد که کودک کنترلی بر روی آن عوامل ندارد بنابراین اولین قدم برای درمان افسردگی کودک، شناسایی ریشه این مشکل است. در این مطلب عوامل احتمالی بروز آن بیان شد. آیا تاکنون علائمی از افسردگی را در کودکتان شناسایی کرده‌اید؟ چقدر از دلایل آن آگاهی دارید؟

 

گلنار رضازاده هستم بازی درمانگر و روان درمانگر کودک، فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مشاوره خانواده از دانشگاه خوارزمی تهران. از سال ۱۳۹۴ به صورت تخصصی در حوزه بازی‌درمانی، آموزش مهارت‌های زندگی کودک، فرزند پروری و مدیریت استرس والدین مشغول‌ به ‌کار بوده‌ام. باتوجه به اینکه محتوای حوزه کودک بسیار حساس و مهم است، تمامی منابع و مطالب تولید شده در بلاگ کیدزی را پیش از انتشار بررسی می‌کنم.

زهرا سادات طالبیان هستم روانشناس کودک، دارای مدرک کارشناسی روانشناسی بالینی از دانشگاه فردوسی مشهد و کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی از دانشگاه یزد. از سال ۱۳۹۲ به صورت تخصصی در حوزه‌های بازی درمانی، درمانگری کودک( تشخیص و درمان اختلالات مختلف)، آموزش مهارت‌های زندگی به بچه‌ها و فرزندپروری مثبت، فعالیت کرده‌ام. در تیم کیدزی به‌عنوان نویسنده و روانشناس کودک، تلاش می‌کنم مطالب مربوط به کودکان و دغدغه‌های والدین را در قالب مقالات آموزشی ارائه دهم.

نوشته‌های مرتبط
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها