با کودک خسیس چگونه رفتار کنیم؟ با معرفی قصه و کارتون درباره خسیس بودن

با کودک خسیس چگونه رفتار کنیم؟

فهرست مطالب

«اما مامان، این مال منه. من نمی‌خوام به کسی بدمش.»

«عزیزم، تو ۸سالته! بزرگ شدی دیگه! برادرت فقط ۵ سالشه. از خوراکیت به بقیه‌ام تعارف کن»

«نه، اجازه نمیدم چون مال منه نه مال اون»

این جملات به نظرتان آشنا به نظر می‌رسد؟ مشکل خساست یا به اشتراک نگذاشتن وسایل در بچه‌ها، معضلی است که تقریبا ذهن بیشتر والدین را  به‌خصوص در سنین ۳ تا ۴ سالگی کودکان درگیر می‌کند. خسیس بودن بچه گاهی به یک مرحله رشدی مرتبط است و گاهی به عوامل دیگری مثل نداشتن مهارت‌های ارتباطی در کودکان، دخالت والدین در شکل‌گیری استقلال کودک یا یادگیری از اطرافیان ربط دارد. هر چه باشد در اغلب اوقات شما می‌توانید با اجرای تعدادی تکنیک، برای حل مشکل خسیسی کودکان اقدام کنید. در این مقاله قصد داریم به تعدادی از این تکنیک‌ها بپردازیم. با ما همراه باشید تا رفتار با کودک خسیس را در این مطلب مرور کنیم.

۱-خساست طبیعی کودک را درک کنید

نشان دادن احساس مالکیت بخشی طبیعی از رشد کودک است. در سال‌های دوم و سوم، کودک در مرحله خودمحوری است و جملاتی مثل «خودم انجامش میدم!» و «مال من!» را مدام تکرار می‌کند. در نتیجه این که کودک ۲ ساله شما مایل نیست خرس عروسکی خود را در اختیار دوستش بگذارد و به اصطلاح خساست نشان می‌دهد، یک ویژگی طبیعی مربوط به رشد اوست. برخی از کودکان آن‌قدر به یک اسباب‌بازی وابسته می‌شوند که گویی عروسک بخشی از بدنشان است. بنابراین آموزش به اشتراک گذاری وسایل در این سن به کودکان کاری بیهوده به شمار می‌رود. در عوض آموزش مهارت‌های اجتماعی در راستای جلوگیری از نشان دادن خسیس بازی در کودکان یکی از عوامل موثر در شکل‌گیری شخصیت کودک است. 

رفتار با کودک خسیس

۲-در دعوای کودک نوپای خسیس با بچه‌های دیگر وقفه ایجاد کنید 

 کودکان خسیس هنگام دعوا بر سر وسیله‌ای که نمی‌خواهند آن را به اشتراک بگذارند اغلب به شیوه‌ای پرخاشگرانه رفتار می‌کنند. یعنی ممکن است به دیگران ضربه بزنند یا اشیا را پرتاب کنند. در این هنگام برای رفتار با کودک خسیس نیاز است به جای نصیحت و سرزنش، به او نزدیک شوید و پرخاشگری را متوقف کنید. یک جمله ساده با صدای آهسته مانند: «نمی‌تونم اجازه بدم کتک بزنی» یا «بدون چنگ زدن حرفتو بزن»، اقتدار شما را در فرزندپروری نشان می‌دهد. 

حتی شما می‌توانید با پیش‌بینی مرحله پرخاشگری کودک، حواس او را با خنده‌دار نشان دادن وضعیت پرت کنید و از بروز این مرحله جلوگیری کنید. برای مثال مانند گزارشگرهای ورزشی، موقعیت را (قبل از شروع پرخاشگری) روایت کنید. مثلا «هر دو بچه یک توپ را می‌خواهند. سام، اول آن را برداشت و سپس آیدا توپ را از دستش گرفت. حالا هر دو گریه می‌کنند، اما می‌توانند دونفری باهم بازی کنند.» گاهی ایجاد وقفه در این شرایط و تغییر فضا می‌تواند فرصتی برای حل مسئله در اختیار کودک بگذارد. 

هنگامی که همه آرام شدند، یک صحبت کوتاه به کودکان کمک می‌کند تا راه‌حل‌های مختلف برای رسیدن به خواسته‌اش را مرور کند. برای نمونه می‌توانید بگویید، «چنگ زدن و هل دادن خطرناکه به جاش دفعه بعد که چیزی رو خواستی، می‌تونی بگی  دوست داری به نوبت ازش استفاده کنیم؟». بدین ترتیب با آموزش مهارت‌های جدید به فرزندتان کم‌کم ویژگی خسیس بودن را در او کمرنگ می‌کنید. 

برخورد با کودک خسیس

۳- برای آموختن مفهوم نوبت به کودک خسیس، از تایمر یا ساعت استفاده کنید 

دقت کنید همیشه مشکل به اشتراک نگذاشتن اسباب بازی به مشکل خسیس بودن بچه برنمی‌گردد. در برخی موارد، کودکان مهارت‌های اجتماعی مانند رعایت نوبت را بلد نیستند. در این موقعیت‌‌ها یک تایمر یا ساعت می‌تواند در آموزش این مهارت مفید باشد. نکته مهم در مورد تایمر این است که بزرگسالان به کودکان نمی‌گویند چه زمانی نوبتشان تمام می‌شود، بلکه یک وسیله برای این کار استفاده می‌شود. در نتیجه امکان لجبازی کردن کودک را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، می‌توان گفت به نحو کاملا موثری در «آموزش صبر به کودکان» مفید به نظر می‌رسد.

۴- با انجام بازی گروهی، خسیسی کودکان را کاهش دهید

بعد از حدود ۳-۴ سالگی کودک شما آماده است تا بازی‌های اشتراکی را انجام دهد. دقت کنید در طول هر بازی گروهی که انجام می‌دهید از کودک بخواهید وظیفه تقسیم کردن و به اشتراک گذاشتن وسایل بین بقیه را به عهده بگیرد. این وسیله می‌تواند مهره بازی  رومیزی، خوراکی، اسباب‌بازی یا هر ابزار مربوط به بازی باشد. در حین انجام این کار با گفتن جملات راهنما کودک را به سمت انجام کار هدایت کنید. مثلا «یکی را به برادر بزرگ‌ترت بده. یکی را به بابا بده». این بازی‌ها به کودک خسیس این پیام را می‌دهد که اشتراک‌گذاری یک روش عادی زندگی است و می‌تواند منجر به تجربه لحظات شاد شود. در مقاله «فواید بازی‌های گروهی برای کودکان» شما می‌توانید از مزایای دیگر این سبک بازی‌ها آگاه شوید.

نحوه برخورد با کودکان خسیس

۵- به حساسیت کودک نسبت به مالکیت برخی چیزها احترام بگذارید 

اگر فرزندتان نسبت به بعضی وسایلش حساسیت ویژه‌ای دارد و به دارایی‌های گران‌بهای خود می‌چسبد، نشانه خسیس بودن کودک نیست. به این وابستگی احترام بگذارید و در عین حال به او بیاموزید که سخاوتمند باشد. طبیعی است که کودک نسبت به برخی اسباب بازی‌ها، لباس‌ها یا وسایلش حساس باشد و این حس را نسبت به بقیه چیزها نداشته باشد. اگر از این حساسیت‌ها اطلاع پیدا کردید بدون بزرگ‌نمایی این موضوع یا تایید چند جانبه خساست کودک، از اسباب بازی ارزشمند محافظت کنید.

مثلا اگر کودک دیگری سعی کرد آن اسباب‌بازی را بردارد، اجازه ندهید. قبل از ورود مهمان به خانه و وقوع شرایط به اشتراک گذاشتن، به کودک خود کمک کنید تا انتخاب کند کدام اسباب‌بازی را با همبازی‌هایش به اشتراک بگذارد و کدام اسباب بازی را برای خودش بگذارد. به حس مالکیت و حریم شخصی کودک احترام بگذارید و او را مجبور به اشتراک گذاری نکنید. این کار موجب ایجاد تجربه و حس بد در او می‌شود و امکان تشدید رفتار خسیسی را در کودک افزایش می‌دهد.

هر چه خانواده شما بزرگ‌تر باشد یا میزان معاشرت بیشتری داشته باشید، رسیدن به تعادل بین احترام به مالکیت و آموزش اشتراک‌گذاری وسایل به بچه‌ها ضروری‌تر است. دقت کنید در رفتار با کودک خسیس، گاهی در بین صحبت‌هایتان چنین جملاتی را به کار ببرید. «این اسباب بازی سینا است اما این اسباب بازی متعلق به تمام خانواده است». کودکان به‌راحتی مفهوم وسایل مشترک و خانوادگی مانند تلویزیون، یاد می‌گیرند و در ذهن خود این ایده را پرورش می‌دهند که دنیا فقط بر مدار خواسته‌های آن‌ها نمی‌چرخد و آن‌قدرها هم خودمحور نیست.

با کودک خسیس چه کنیم

۶- به کودک خسیس، همدلی را آموزش دهید

هنگامی که بین کودک شما و بچه دیگری بر سر به اشتراک گذاشتن یک وسیله و خساست یک کودک درگیری اتفاق می‌افتد، مهم است که احساس هر دو کودک را بپذیرید و به ایجاد حس همدلی در فرزندتان کمک کنید. در  رفتار با کودک خسیس هرچه زودتر شروع به معرفی مفهوم توجه به احساس دیگران یا همدلی کنید، بچه‌ها درباره این‌که چگونه اعمالشان بر دیگران تاثیر می‌گذارد، درس‌های ارزشمندی می‌آموزند. به عنوان مثال، به جای این‌که به سادگی ازفرزندتان بپرسید: «فکر می‌کنی دوستت چه احساسی داره وقتی تو  عروسکت رو ازش گرفتی؟ چه کمکی می‌تونی بهش بکنی؟»

 در این مواقع شما می‌توانید با جملات ساده، تجربه و حس هر دو کودک را بازتاب دهید. سپس، با ابراز همدلی، به هر دو کودک به خصوص کودکی که خساست به خرج داده است، در مورد مدیریت احساساتشان کمک کنید. مثلا در موقعیتی که لباس یک کودک را موقتا به دیگری داده‌اید بگویید: «من یه دونه از لباساتو دادم به مامان دوستت چون لباسای خودش خیس شده و سردش شده بود اگه تو به جاش بودی دوست داشتی بقیه چی کار کنن؟ من می‌دونم انتظار کشیدن سخته اما اگه یه کوچولو صبر کنی لباسای خودش که توی آفتاب پهن شده، خشک می‌شه و لباسای تو رو پس می‌ده!». مقاله آموزش همدلی به کودکان، مطالب بیشتری درباره آموزش این مهارت به بچه‌ها  در اختیار شما می‌گذارد.

خسیس بودن کودک

قصه و کارتون بهترین راه نشان دادن پیامدهای منفی خسیس بودن به کودکان است

روانشناسان کودک پیشنهاد می‌کنند به منظور رفتار با کودک خسیس به جای نصیحت‌کردن مداوم کودکان و ترساندن یا سرزنش آن‌ها از عواقب خسیس بودن، از ابزارهای آموزشی غیرمستقیم دیگر کمک بگیرید. بهترین گزینه برای بچه‌های امروزی چیزی جز گوش دادن به قصه‌های کودکانه یا دیدن کارتون‌های جذاب نیست. شما می‌توانید به صورت هدفمند به دنبال انیمیشن‌هایی باشید که مهارت اشتراک گذاری را ترویج می‌کنند و پیامدهای خساست را نشان می‌دهد. به طور مثال در انیمیشن‌های موجود در اپلیکیشن ویدزی با موضوع سخاوتمندی این موضوع به درستی در حال نمایش است.

همچنین داستان‌هایی که همدلی، مهربانی، کمک به دیگران را آموزش می‌دهند، به طور خودکار کودک را از ویژگی‌هایی مثل خسیس بودن دور می‌کند. این کتاب‌های کودک در کتابفروشی‌ها به راحتی قابل دسترسی هستند. به علاوه اپلیکیشن‌های آنلاین قصه‌گو مثل اپلیکیشن پرنده تعداد زیادی از داستان‌های کودکانه را در فضایی شاد در اختیار آن‌ها قرار داده تا شما و فرزندتان بتوانید در هر موقعیتی از طریق تلفن همراه به آن‌ها دسترسی داشته باشید و هیچ فرصتی را برای آموزش و یادگیری به کودک از دست ندهید.داستان غول ساحلی در اپلیکیشن پرنده نیز به طور خاص به این موضوع می‌پردازد و تبعات خسیس بودن را به کودک نشان می‌دهد. 

در این مقاله ۶ تکنیک و توصیه در برخورد با کودک خسیس را باهم مرور کردیم. آیا فرزند شما خسیس است؟ اگر پاسخ شما بله است، چطور با ویژگی خساست کودک خود مقابله می‌کنید؟ نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

۴.۶ ۵ رای ها
امتیازدهی به مطلب

گلنار رضازاده هستم بازی درمانگر و روان درمانگر کودک، فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مشاوره خانواده از دانشگاه خوارزمی تهران. از سال ۱۳۹۴ به صورت تخصصی در حوزه بازی‌درمانی، آموزش مهارت‌های زندگی کودک، فرزند پروری و مدیریت استرس والدین مشغول‌ به ‌کار بوده‌ام. باتوجه به اینکه محتوای حوزه کودک بسیار حساس و مهم است، تمامی منابع و مطالب تولید شده در بلاگ کیدزی را پیش از انتشار بررسی می‌کنم.

زهرا سادات طالبیان هستم روانشناس کودک، دارای مدرک کارشناسی روانشناسی بالینی از دانشگاه فردوسی مشهد و کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی از دانشگاه یزد. از سال ۱۳۹۲ به صورت تخصصی در حوزه‌های بازی درمانی، درمانگری کودک( تشخیص و درمان اختلالات مختلف)، آموزش مهارت‌های زندگی به بچه‌ها و فرزندپروری مثبت، فعالیت کرده‌ام. در تیم کیدزی به‌عنوان نویسنده و روانشناس کودک، تلاش می‌کنم مطالب مربوط به کودکان و دغدغه‌های والدین را در قالب مقالات آموزشی ارائه دهم.

نوشته‌های مرتبط
اشتراک در
اطلاع از
guest
8 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
مهتاب
مهتاب
1 ماه قبل

عاااالی… بهترین سایت توی حوزه کودک… من بچه‌هامو بر اساس مطالب شما تربیت کردم راضی بودم… خدا خیرتون بده

کارشناس کیدزی
ویرایشگر
کارشناس کیدزی
1 ماه قبل
پاسخ به  مهتاب

سپاس از نگاه پر مهر شما 🙏🏻

ندا
ندا
1 ماه قبل

چقدرررر خوب بود… مرسی

کارشناس کیدزی
ویرایشگر
کارشناس کیدزی
1 ماه قبل
پاسخ به  ندا

ممنون از همراهی شما🌹

بشير زماني
بشير زماني
29 روز قبل

مشکل خساست یا به اشتراک نگذاشتن وسایل در بچه‌ها، معضلی است که تقریبا ذهن بیشتر والدین را به‌خصوص در سنین ۳ تا ۴ سالگی کودکان درگیر می‌کند. 

کارشناس کیدزی
ویرایشگر
کارشناس کیدزی
29 روز قبل
پاسخ به  بشير زماني

بله دقیقا همین‌طوره👌🏻

سروناز
سروناز
29 روز قبل

خساست کودکان در چه سنی طبیعی است؟

کارشناس کیدزی
ویرایشگر
کارشناس کیدزی
29 روز قبل
پاسخ به  سروناز

همون‌طور که در مورد اول توضیح دادیم این موضوع در سن ۲-۳ سالگی طبیعی به شمار میره چون کودک دیدگاه کودک خودمحوره و خودش رو محور جهان می‌بینه.